أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

99

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

سابور ( در 255 / 869 درگذشت ) سابور بن سهل پزشك مسيحى ، بيمارستان جندىشاپور را اداره مىكرد و سپس حدود سال 850 به بغداد فرا خوانده شد . او مؤلف نخستين قرابادين يا اقرابادين بزرگ ( فارماكوپه - مجموعهء دستورهاى دارو ) به نام كتاب الاقرابادين الكبير « 416 » در شرق است . اين كتاب حجيم كه از 17 فصل ( باب ) « 417 » تشكيل شده در طول سه سده به منزلهء راهنما در بيمارستان‌ها و داروخانه‌ها كاربرد داشته است و بعدها اقرابادين علاء الدوله بن التلميذ ( در سال 560 / 1165 درگذشت « 418 » ) جاى آن را گرفت . كتاب سابور تا امروز باقى مانده است و دست‌نويس آن در مونيخ حفظ مىشود . « 419 » در صيدنه تنها يك بار به « اقراباذين سابور [ بن سهل ] » اشاره شده است . الكندى ( در سال 256 / 870 درگذشت ) « 420 » ابو يوسف يعقوب بن اسحق ابن الصبّاح الكندى فيلسوف بزرگ عرب و دانشمند دايرةالمعارف‌نويس در حدود سال 800 ميلادى در بصره زاده شد « 421 » و در بغداد مىزيست . او كتاب‌هاى زيادى در فلسفه ، رياضى ، نجوم ، جغرافيا ، موسيقى ، كان‌شناسى ، پزشكى ، داروشناسى و جز اينها نوشته و افزون‌بر آن ، آثار يونانى را به عربى ترجمه كرده و ترجمه‌هاى ديگران را تصحيح كرده است . « 422 » نام حدود سى كتاب ( 416 ) . درباره ريشهء واژهء « اقرابادين » نك . همين‌جا ، شمارهء 42 ، يادداشت 2 . ( 417 ) . ابن ابى اصيبعه ، I ، 161 ؛ مه‌يرهوف ، Arabian Pharmacology ، 1857 . بنا بر ديگر اطلاعات ، اين اقرابادين به 22 كتاب تقسيم شده است . سارتون ، I ، 608 . ( 418 ) . ابن ابى اصيبعه ، I ، 161 ؛ مه‌يرهوف ، نقل از اثر ، 1857 . ( 419 ) . Brockelmann , GAL , I , 232 . ( 420 ) . Brockelmann , GAL , SB , I , 372 . بنا بر ديگر اطلاعات : در سال 260 / 873 - 874 درگذشت . سارتون ، I ، 559 ، اعلام IX ، 225 . ( 421 ) . كندى ، اقرابادين ، 4 . ( 422 ) . برخى از مؤلفان او را با مترجمان نامدارى چون حنين بن اسحق و ثابت بن قره در يك رديف قرار مىدهند . نك . ابن ابى اصيبعه ، I ، 207 .